De 108 vorm
Inleiding
Yang Cheng-Fu heeft de vorm die hij van zijn vader en oom geleerd heeft aangepast tot een vorm die nu "de 108 vorm" genoemd wordt. De 108 slaat op het aantal opeenvolgende bewegingen in deze vorm maar afhankelijk van hoe je telt kunnen dit er makkelijk meer of minder zijn (zie de lijst onderaan de pagina).De 108 vorm is een vereenvoudiging van de oorspronkelijke vorm waarin veel heftige bewegingen en sprongen zat die het voor gewone, minder getrainde en atletische mensen, moeilijk maakte om Tai Chi te leren. De ontwikkeling van de 108 vorm diende dus ongetwijfeld ook een commercieel doel: de toegankelijkheid van Tai Chi voor "gewone" mensen te vergroten en daardoor een grotere toestroom van leerlingen te verkrijgen. Dit was het feitelijke begin van de verspreiding van Tai Chi op grotere schaal dan alleen binnen de eigen familie en op grond hiervan wordt Yang Cheng-Fu de vader van de moderne Yang stijl Tai Chi genoemd.
Zoals in het hoofdstuk over de geschiedenis toegelicht zijn uit de Yang stijl diverse andere stijlen ontstaan en is de Yang stijl sterk beïnvloed door de Chen stijl. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de choreografie van de Yang stijl (van zowel de handvorm als de zwaardvorm)ook terug te vinden is in andere stijlen. Ik heb hier dankbaar van gebruik kunnen maken in mijn studie naar de oorsprong en naamgeving van de diverse bewegingen uit de vorm.
De 108 vorm van Yang Cheng-Fu is voor de beoefenaars
van de Yang stijl de vader van alle bewegingen. Als je
deze vorm vergelijkt met andere stijlen dan zie je
opmerkelijke overeenkomsten en verschillen. Dit begint
al met de naamgeving van de bewegingen of poses.
Neem bijvoorbeeld beweging 18: "Omhels de tijger en
keer terug naar de berg". Sommige Yang scholen noemen
dit: "Draag de tijger naar de berg". In de Wu stijl
(zie bijvoorbeeld
home.12move.nl/wutaiji/langevormnederlands.html)
heet deze beweging: "Luipaard en tijger verschuiven de
berg", maar ook wel "Luipaard en tijger springen naar
de berg" (springen in de zin van zoals katachtigen
rennen) genaamd.
Waardoor zijn deze verschillen ontstaan?
Een van de oorzaken is de aard van het Chinese schrift.
De gekalligrafeerde Chinese karakters representeren
begrippen en zijn niet, zoals in ons schrift,
fonetisch. Wat opgeschreven is kan dus op meerdere
wijzen geïnterpreteerd, c.q. uitgesproken
worden.
Een andere oorzaak is onder andere terug te vinden in
een commentaar van
David Chen. De kunst van Tai Chi werd generaties
lang mondeling overgeleverd. Niet in de laatste plaats
omdat vaak de beoefenaars ongeletterd waren. Pas nadat
Tai Chi onderwezen werd aan een bredere groep mensen
kwamen er ook mensen als Chen Wei-Ming en Cheng Man-Ching die de
lessen van Yang Cheng-Fu op schrift hebben gesteld en
ook zelfstandig hebben gepubliceerd.
In de mondelinge overlevering klinkt “Omhels de
tijger en keer terug naar de berg” ongeveer
hetzelfde als "Luipaard en tijger verschuiven de berg".
Tijdens de lessen heeft Chen Man Ching dit dus
blijkbaar verkeerd verstaan en is dit zo een eigen
leven gaan leiden. In die tijd waren in China de
verhoudingen tussen meester en leerling sterk
hiërarchisch en werd het woord van de meester niet
in twijfel getrokken. Vandaar dat dit nooit
gecorrigeerd is.
Echt ernstig is dit natuurlijk niet. Door een andere naam verandert de beweging niet. De namen hebben wel een culturele betekenis. Al die mooie namen voor de bewegingen (of poses) zijn een poëtische metafoor voor de feitelijke gevechtskundige achtergrond. De genoemde dieren als draak, tijger, kraanvogel, e.d. spelen alle een eigen rol in de Chinese mythologie.
Door in verschillende stijlen dezelfde houdingen te bestuderen heb ik meer inzicht gekregen in de achtergrond van deze bewegingen. Heel interessant is b.v. hoe "de zweep" in de diverse stijlen uitgevoerd wordt. In de Yang stijl eindigt deze als een duw terwijl in de Chen stijl dezelfde beweging eindigt als een splijt. Om, vanuit het perspectief van Yang Chen-Fu, de achtergrond van deze en andere bewegingen te achterhalen kan ik iedereen aanraden ook het boek The Essence & Applications of Taijiquan van Yang Cheng-Fu te bestuderen.
Grijp de mus bij z’n staart
De serie bewegingen “afweer - rol terug - druk - duw” wordt ook wel “Grijp de mus bij z’n staart” genoemd. Deze serie bestaat uit de energiën “peng - lu - ji - an ”. Het is anekdotisch dat Yang Lu-Chan zijn gevechten won met alleen deze vier vaardigheden. Ze vormen het hart van de Tai Chi en worden dan ook een aantal keren herhaalt in de vorm. In het boek van Yang Cheng-Fu (vertaling Louis Swaim) wordt geen onderscheid gemaakt tussen afweer links of afweer rechts en hij geeft de gehele sequentie “afweer(links en rechts) - rol terug - druk - duw ” de naam “Grijp de mus bij z’n staart”. De meeste scholen beschouwen afweer links niet als onderdeel van “Grijp de mus bij z’n staart”. Die conventie houd ik hier ook aan.Bij het begin van de tweede sectie van de vorm doet Chi Chiang Tao weer een “Grijp de mus bij z’n staart” (met een afwijkende "peng" beweging) gevolgd door enkele zweep. De "peng" beweging wordt “Omhels de tijger, keer terug naar de berg” genoemd. Dit wijkt af van de vorm van Yang Cheng-Fu. Die maakt ook dezelfde serie bewegingen (tot en met de duw) maar dan gevolgd door een draai. Dit is dezelfde draai als in de enkele zweep maar dan uitgevoerd zonder zweep. Yang Cheng-Fu noemt deze complete serie bewegingen “Omhels de tijger, keer terug naar de berg”. Ook hier weer houd ik mij aan de gewoonte om alleen de eerste "peng" beweging “Omhels de tijger, keer terug naar de berg” te noemen.
Verborgen toepassingen
In de vorm zitten niet alleen expliciete gevechtshandelingen maar ook zogenaamde verborgen toepassingen, gevechtstoepassingen die niet direct zichtbaar zijn. In sommige scholen, waaronder ook die van Chi Chiang Tao, zijn een aantal van deze toepassingen expliciet benoemd. Voorbeelden hiervan zijn:- De schouderduw in de overgang van "Til de handen" naar "Witte kraanvogel spreidt haar vleugels". In de Yang familiestijl wordt de schouderduw niet expliciet uitgevoerd en is verborgen in de overgang.
- De elleboog stoot in de overgang van "Handen en rug als waaier" (in deel 2) naar "Draai om en sla met vuist" en de overgang van "Handen en rug als waaier" (in deel 3) naar " Witte slang steekt zijn tong uit". Er zijn leraren die zich van deze applicatie niet bewust zijn en daardoor een vorm aanleren waarin dit niet meer te herkennen is.
Namen van de bewegingen van de 108 vorm
De vorm van Chi Chiang Tao is een vereenvoudiging van
de 108 vorm van Yang Cheng Fu. Een aantal herhalingen
heeft Dr. Chi er uit gehaald en hier en daar heeft hij
de volgorde een beetje aangepast om logische overgangen
te krijgen. In de onderstaande tabellen heb ik links de
originele Yang Cheng-Fu vorm gegeven en rechts die van
Chi Chiang Tao. Van de 108 vorm (soms ook 103 vorm)
bestaan verschillende versies. Met name beweging 6 (til
handen, schouderduw) is bij veel beschrijvingen alleen
"til handen". De achterliggende oorzaak is dat de
schouderduw een z.g. verborgen toepassing is die in
latere scholen meer expliciet uitgevoerd wordt. De hier
afgebeelde lijst is afgeleid van de publicaties van
Greenway
Research.
Ook van de vorm van Chi Chiang Tao bestaan
verschillende beschrijvingen. Ik heb hier de
beschrijving aangehouden die het meest correspondeert
met die van de 108 vorm en o.a. te vinden is op de
website van "The Tai Chi Centre" uit Londen. Ik heb
getracht de vorm beide vormen in de tabellen zo veel
mogelijk op te lijnen zodat in een oogopslag duidelijk
is welke herhalingen door Chi Chiang Tao uit de 108
vorm zijn verwijderd. De wijzigingen in volgorde heb ik
getracht duidelijk te maken door die delen die
verschoven zijn met corresponderende kleuren in beide
vormen te markeren. Merk op dat de serie bewegingen
"Grijp de mus bij z’n staart" in de 108 vorm
genummerd als één beweging. Dit leidt er
toe dat het aantal bewegingen keurig op het magische
getal 108 uitkomt. In de vorm van Chi Chiang Tao heb ik
er voor gekozen om dezelfde manier van nummering aan te
houden om de parallellen duidelijk te maken. Daardoor
kom ik bij deze vorm op 49 bewegingen wat precies 7
maal 7 is, voor het westerlingen geluk in het kwadraat.
| 108 Yang (1883-1936) vorm | Chi Chiang Tao (1919-1994) korte vorm | ||
| 1 | Voorbereiding | 1 | Voorbereiding |
| 2 | Opening: Stap uit, handen omhoog en laten zakken | 2 | Opening: Stap uit, handen omhoog en laten zakken |
| 3 | Afweer links | 3 | Afweer links |
| 4 | Grijp de mus (vogel) bij z’n staart: | 4 | Grijp de mus (vogel) bij z’n staart: |
| Afweer rechts | Afweer rechts | ||
| Rol terug | Rol terug | ||
| Druk | Druk | ||
| Duw | Duw | ||
| 5 | Enkelvoudige zweep | 5 | Enkelvoudige zweep |
| 6 | Til Handen, schouderduw | 6 | Til Handen, schouderduw |
| 7 | Witte kraanvogel spreidt (toont) haar vleugels | 7 | Witte kraanvogel spreidt (toont) haar vleugels |
| 8 | Borstel de linkerknie, duw rechts | 8 | Borstel de linkerknie, duw rechts |
| 9 | Speel de gitaar links | 9 | Speel de gitaar links |
| 10 | Borstel de linkerknie, duw rechts | 10 | Borstel de linkerknie, duw rechts |
| 11 | Borstel de rechter knie, duw links | ||
| 12 | Borstel de linkerknie, duw rechts | ||
| 13 | Speel de gitaar | ||
| 14 | Borstel de linkerknie, duw rechts | ||
| 15 | Stap op, onderschep, weer af en geef een slag | 11 | Stap op, onderschep, weer af en geef een slag |
| 16 | Schijnbaar terugtrekken (sluiten) en duw | 12 | Schijnbaar terugtrekken (sluiten) en duw |
| 17 | Gekruiste handen | 13 | Gekruiste handen |
| 18 | Omhels de tijger, ga terug naar de berg | 14 | Omhels de tijger, ga terug naar de berg |
| 19 | Grijp de mus bij z’n staart (zonder afweer!): | 15 | Grijp de mus bij z’n staart (zonder afweer!): |
| Rol terug | Rol terug | ||
| Druk | Druk | ||
| Duw | Duw | ||
| 16 | Enkelvoudige zweep | ||
| 20 | Vuist onder de elleboog | 17 | Vuist onder de elleboog |
| 21 | Stap terug om de aap weg te duwen rechts | 18 | Stap terug om de aap weg te duwen, R-L-R |
| 22 | Stap terug om de aap weg te duwen links | (Links) | |
| 23 | Stap terug om de aap weg te duwen rechts | (Rechts) | |
| 24 | Diagonale vlieg houding | 19 | Diagonale vlieg houding |
| 25 | Til Handen/schouderduw | 20 | Handen wuiven als wolken, L-R-L-R-L |
| 26 | Witte kraanvogel spreidt haar vleugels | 21 | Enkelvoudige zweep |
| 22 | Slang kruipt over de bodem | ||
| 23 | Gouden haan staat op links | ||
| 24 | Gouden haan staat op rechts | ||
| 25 | Schop met rechterteen | ||
| 26 | Schop met linkerteen | ||
| 27 | Borstel de linker knie, duw rechts | 27 | Borstel de linker knie, duw rechts |
| 28 | Naald op de zeebodem | 28 | Naald op de zeebodem |
| 29 | Handen en rug als waaier | 29 | Handen en rug als waaier, elleboogstoot |
| 30 | Draai om en sla met de vuist | 30 | Draai om en sla met de vuist |
| 31 | Stap op, onderschep, weer af en geef een slag | 31 | Stap op, onderschep, weer af en geef een slag |
| 32 | Afweer links | 32 | Kruisende handen en trap met de rechterhiel |
| 33 | Grijp de mus bij z’n staart: | 33 | Borstel de rechterknie en duw |
| Afweer rechts | 34 | Borstel de linkerknie en geef lage vuistslag | |
| Rol terug | |||
| Druk | |||
| Duw | |||
| 34 | Enkelvoudige zweep | ||
| 35 | Handen wuiven als wolken (drie maal R-L) | ||
| 36 | Enkelvoudige zweep | ||
| 37 | Hoog klopje op het paard | ||
| 38 | Schop met rechterteen | ||
| 39 | Schop met linkerteen | ||
| 40 | Kruisende handen en trap met de linkerhiel | ||
| 41 | Borstel de linkerknie, duw rechts | ||
| 42 | Borstel de rechter knie, duw links | ||
| 43 | Stap op, lage vuistslag | ||
| 44 | Draai om en sla met de vuist | ||
| 45 | Stap op, onderschep, weer af en geef een slag | ||
| 46 | Schop met de rechterhiel | ||
| 47 | Sla de tijger links | ||
| 48 | Sla de tijger rechts | ||
| 49 | Schop met de rechterhiel | ||
| 50 | Sla met vuisten op de oren van de tegenstander | ||
| 51 | Schop met de linkerhiel | ||
| 52 | Roteer en trap met de rechterhiel | ||
| 53 | Stap op, onderschep, weer af en geef een slag | ||
| 54 | Schijnbaar terugtrekken (sluiten) en duw | ||
| 55 | Gekruiste handen | ||
| 56 | Omhels de tijger, ga terug naar de berg | ||
| 57 | Grijp de mus bij z’n staart: | ||
| Rol terug | |||
| Druk | |||
| Duw | |||
| 58 | Enkelvoudige zweep diagonaal | ||
| 59 | Wild paard schudt zijn manen rechts | ||
| 60 | Wild paard schudt zijn manen links | ||
| 61 | Wild paard schudt zijn manen rechts | ||
| 62 | Afweer links | ||
| 63 | Grijp de mus bij z’n staart: | 35 | Grijp de mus bij z’n staart: |
| Afweer rechts | Afweer rechts | ||
| Rol terug | Rol terug | ||
| Druk | Druk | ||
| Duw | Duw | ||
| 64 | Enkelvoudige zweep | 36 | Enkelvoudige zweep |
| 65 | Mooi meisje weeft met schietspoel (1) | 37 | Mooi meisje weeft met schietspoel(4x) ZW |
| 66 | Mooi meisje weeft met schietspoel (2) | ZO | |
| 67 | Mooi meisje weeft met schietspoel (3) | NO | |
| 68 | Mooi meisje weeft met schietspoel (4) | NW | |
| 69 | Afweer links | 38 | Afweer links |
| 70 | Grijp de mus bij z’n staart: | ||
| Afweer rechts | |||
| Rol terug | |||
| Druk | |||
| Duw | |||
| 71 | Enkelvoudige zweep | ||
| 72 | Handen wuiven als wolken (drie maal R-L) | ||
| 73 | Enkelvoudige zweep | ||
| 74 | Slang kruipt over de bodem | ||
| 75 | Gouden haan staat op links | ||
| 76 | Gouden haan staat op rechts | ||
| 77 | Stap terug om de aap weg te duwen rechts | ||
| 78 | Stap terug om de aap weg te duwen links | ||
| 79 | Stap terug om de aap weg te duwen rechts | ||
| 80 | Diagonale vlieghouding | ||
| 81 | Til Handen, schouderduw | ||
| 82 | Witte kraanvogel spreidt haar vleugels | ||
| 83 | Borstel de linkerknie, duw rechts | ||
| 84 | Naald op de zeebodem | ||
| 85 | Handen en rug als waaier | ||
| 86 | Witte slang steekt zijn tong uit | ||
| 87 | Stap op, onderschep, weer af en geef een slag | ||
| 88 | Afweer links | ||
| 89 | Grijp de mus bij z’n staart: | ||
| Afweer rechts | |||
| Rol terug | |||
| Druk | |||
| Duw | |||
| 90 | Enkelvoudige zweep | ||
| 91 | Handen wuiven als wolken (drie maal R-L) | ||
| 92 | Enkelvoudige zweep | ||
| 93 | Hoog klopje op het paard | ||
| 94 | Kruisende handen | ||
| 95 | Kruisende handen en trap met de rechterhiel | ||
| 96 | Borstel de linkerknie en geef lage vuistslag | ||
| 97 | Afweer links | ||
| 98 | Grijp de mus bij z’n staart: | 39 | Grijp de mus bij z’n staart: |
| Afweer rechts | Afweer rechts | ||
| Rol terug | Rol terug | ||
| Druk | Druk | ||
| Duw | Duw | ||
| 99 | Enkelvoudige zweep | 40 | Enkelvoudige zweep |
| 100 | Slang kruipt over de bodem | 41 | Slang kruipt over de bodem |
| 101 | Stap op naar de 7 sterren van de grote beer | 42 | Stap op naar de 7 sterren van de grote beer |
| 102 | Stap terug om schrijlings de tijger te berijden | 43 | Stap terug om schrijlings de tijger te berijden |
| 103 | Draai om de lotus met een been | 44 | Draai om de lotus met een been |
| 104 | Span de boog en schiet de tijger | 45 | Span de boog en schiet de tijger |
| 105 | Stap op, onderschep, weer af en geef een slag | 46 | Stap op, onderschep, weer af en geef een slag |
| 106 | Schijnbaar terugtrekken (sluiten) en duw | 47 | Schijnbaar terugtrekken (sluiten) en duw |
| 107 | Gekruiste handen | 48 | Gekruiste handen |
| 108 | Afsluiten | 49 | Afsluiten |
©2011 Tai Chi Uden